« Hogeita Ikusgarrigintza » proiektu deialdiak Akitaniako, Euskadiko edota Nafarroako artisten edo artista kolektiboen 10 proposamen bildu ditu, antzerkiaren, dantza garaikidearen bai eta zirko eta karrika arteen alorretan.

Eztabaida oren batzuen ondoren, bi irabazle hautatuak izan dira :

• Atejoka antzerki taldea (Donostia), haurrei zuzendu «Biolin magikoa» proiektuarentzat;
• Unai Lopez de Armentia-k, Garazi Lopez de Armentia-k, Hannad Whelan-ek eta David Alcorta Ruiz-ek osatu kolektiboa (Gasteiz) «Hautsa» deituriko keinu antzerki eta dantza garaikide proiektuarentzat.

Xehetasunak

• Ikuskizun biziko egitasmo artistiko deialdia

Parte-hartzaileek igorri lanak, eskuratuko diren heinean sarean kontsultagarri izanen dira, lehiaketaren weborrian.

Modalitate bakoitzean (sormen literarioa edo sormen grafikoa) egileak bi taldetan banatuko dira adinaren arabera : 25 urtez petikoak eta 25 urtez goitikoak. Talde bakoitzean pundu gehien lortuko duten lehen hiruak saristatuko dira. Orotara beraz 12 pertsona saristatuak izango dira (6 sormen literarioarentzat eta 6 sormen grafikoarentzat). Saristatuen izenak jakinaraziko dira datorren ekainean, Bilbon, parte-hartzaileen eta antolatzaileen presentzian. Multimedia sari frango daude irabazteko.

2011ko edizioan “Irudimena” sormen lehiaketak arrakasta polita bildu zuen. Euskal Herriko probintzia guzietatik, 74 pertsonek (gehienak 30 urtez petikoak) 119 obra (euskarazko testuak eta irudiak) helarazi zizkieten antolatzaileei (ikus 2011ko emaitzak).

Xehetasunak:

• www.irudimena.com

2011n Fernando Morillo idazle azpeitiarra hautatua izan zen lehen deialdiaren karietara. Esperientzia aberats hori berritu nahi izan dute antolatzaileek.

Aurtengo deialdia euskaraz idazten duten idazle guztiei zuzendua zaie (oharra: 2011ko deialdia Hego Euskal Herriko idazleei bakarrik izan zen zabaldua).

Antolatzaileek eskaintzen dutena:

• Tailer-apartamendu bat artistaren esku ezarria izanen da hilabete baterako Hendaiako Abbadiako Eremuan, « Nekatoenea » deitzen den etxean, 2012ko urriaren 1etik azaroaren 4a arte.
• 1000 euroko beka bat eskuratuko du idazleak

Hautagaiek idatziko dituzten egitasmoek bi zati ukan beharko dituzte, eta hauek beharko dira ongi errespetatu :

1. Literatura sorkuntza (hilabete batez), Hendaiako “Nekatoenea” etxean
   Artistaren esku utziko da ekoizpen motaren eta lan gaien hautua, kontuan harturik literatura sorkuntza euskaraz eginen dela. Hala ere, sorkuntzak oihartzun egin beharko dio Euskal Kultur Erakundearen «Hogei’ta » deitu urte anitzeko programa berriari. Programa horren xedea euskal kulturaren aniztasun osoa baloratzen duten proiektu berritzaileak gazteengan eta gazteekin sustatzea da (ikus www.hogeita.com)
2. Kolegio edo lizeotako ikasleekin topaketak egitea, obraren inguruan, eta hau idatzia izanen delarik (2012 amaieran edo 2013ko lehen hilabeteetan).

Hautagaitza aurkezteko epea : 2012ko apirilaren 15a

Parte hartzeko xehetasunak :

• Euskal Idazle Egonaldia – 2012ko deialdia (PDF)

Talentu berrien agerpena lagunduz (zuzendari, koreografo), proposatutako egitasmoek euskal hizkuntza eta kulturaren elementuak berrinterpretatu beharko dituzte.

Baiona-Hego Akitaniako Eszenatoki Nazionalak eta Euskal Kultur Erakundeak berriki sortu “Kultura” emaitza fondoari esker sortu lehen ekimena da.

Xehetasunak:

• Ikuskizun biziko egitasmo artistiko deialdia

Bertrand Dezoteux, laugarren dimentsioan

Bertrand Dezoteux (1982, Baiona) elkarrizketatu du Xan Airek Txerri filma bukatzen ari zelarik. Bere labur metrailaren berezitasuna 3D-arekin jostatzea da, teknika berritsua baina menperatzeko zaila, Baxenabarreko herrixka bukoliko batekin bekoz beko jartzen duena. Zuzendariak oztopoz eta gutiziaz beteriko bidea kontatzen du hemen.
Irakur elkarrizketa

Nader Koochaki, denboraren haritik

Nader Koochaki Etxeberria-ren elkarrizketatzera joan zen Xan Aire, Irulegira (Baxenabarre), “Scènes” egitasmoko zati baten filmatzen ari zelarik gauaz, hil-herri zahar batean. Bere artikuluan edertasuna baino, sakontasuna jorratzea duela xedetzat hartua artista gazteak adierazten digu kazetariak.
Irakur elkarrizketa

Xehetasunak

• “Scènes” eta “Txerri” obrak ikus Baionan

« Zaila ». Hitz hori, duda izpirik gabe, dute gehienik errepikatu Hogeita epaimahaiko kideek, 31 hautagaien artean bi bakarrik nola atxiki dituzten kontatzean. Zaila, gazte horiek eskaini kalitatearengatik, berezitasunarengatik. Zaila, arduragatik, parean zituzten artistak ezagupen eta baliabide bila dabiltzalako. Euskal Kultur Erakundearekin (EKE) batera, arte garaikideko aktoreak (Miarritzeko Arte Goi Eskola, Senpereko Berinak festibala, Donostiako Tabakalera), gazteak ezagutarazten dituzten aktoreak (Heletako Euskal Herria Zuzenean festibala, Hendaiako CPIE) bildu dira, epailearen rol zaila hartzeko, esku artean zituzten korapiloak deseginez.

Xan Airek epaimahaikideen lekukotasunak bildu ditu eta sarean irakur daitezke.

Xehetasunak:

• “Hogei’ta” epaimahaiko kideen hitza

Zertan datza zure lana Hogei’ta programaren barnean ?

Lehenik oroitarazi behar da Hogei’ta gazteek sorturiko egitasmoak sustengatzen dituen ekintza egitarau bat dela, bi helburu nagusi dituena : sorkuntza artistikoa alde batetik eta kultura transmisioa bestetik. Lehena 15 urte baino gehiagokoei zuzentzen da eta xedea da gazte horiei sortzeko nahikeria eta aukera ematea, hots euskal kulturaz duten ikuspegia eman dezaten. Bigarrena 8-15 urte artekoei zuzentzen da, eskola denboran. Hemen xedea da beren egunerokotasuna eta beren munduko ikuspegia osatzen duten kulturari eta kultura ingurumenari buruzko erakaspen bat ekartzea : zergatik etxeak zuri-gorriak ote dira ? Zergatik bideseinaleak elebidunak al dira ? Eta bertze tokietan, nola da ? Batzutan errazak diren, bestetan zailagoak diren galdera batzuei erantzun ahal izatea : Zeintzu izan dira Oteiza euskal zizelkariaren eragin artistikoak ? Nortzu dira biharko ondarea egiten duten euskal artistak eta ofizialeak ? Nola ? Euskal kultur erakundeak eman didan misioa bigarren helburu honetan kokatzen da. Xedea izan da euskal kulturaren oinarriak irakasteko ezinbesteko tresna eta mekanismoetaz gogoetatzea.

Badirudi lan hau luzarako dela…

Bai, hala da. Erran daiteke lan hau lau hilabeteko unibertsitate ikastaldi baten ondorioa dela. Apirilan hasi nintzen eta 2011ko iraila bukaeran bukatuko dut (etenaldi bat izan da udako opor garaian). Baina bai, funtsean, egitasmo honek jarraipen bat ukanen du gero ere. Alabaina, ikerketaren hasiera-hasieratik, EKEren zeregina galderagai izan da : behin-behineko tresna bat proposatu behar ote du noizbehinkako ekintza batzuekin ala aitzitik, irakasleak urtez-urte lagundu behar ote ditu ? Egokiago iduritu zaigu irakasleak luzaroan laguntzea, hautu honek EKEren helburuarekin bat egiten baitu, hots euskal kulturaren garapena eta zabaltzearekin.

Baina, horrelako egitasmo batean parte hartuz, zein da EKEren helburua ?

Hemen EKEren helburua beretsua da. Egitasmo honek euskal kulturaren irakaspena garatu nahi du hiru ereduetan (ikastola, elebiduna, frantsesa) eta kultura hori ipar Euskal Herri osora hedatu nahi du. Halere, lehen urtearentzat eta arrazoi pratiko batzuengatik, ikerketa eremua Errobi herri Elkargora mugatu dugu. Hautu estrategikoa izan da, zeren eta herri horietarik batzu hiri girokoak dira, bertze batzu baserri girokoak, eta bertze batzu aldiz bien artekoak. Lurralde honetan beraz, problematika ezberdinak landu ahal izan ditugu, hala nola mugikortasuna, kultura hedapen eta ekoizpen egituren eskuragarritasuna… eta bi erronka garrantzitsu agertu dira. Lehena litzateke jakintza tarteak murriztea irakaspen sistema ezberdinetan. Bigarrena litzateke « lurralde ezberdintasunak » murriztea mugikortasun mailan bai eta informazioaren edo kultura guneen eskuragarritasun mailan.

Egitasmo honek gaitasun anitz eskatzen ditu. Partaide askoren laguntza ukan dukezue…

Egia da, baina zehaztu behar da seguraski EKEren lehen partaideak irakasleak berak direla. Aldi berean, plantan ezarriko diren tresnen galdegile, egile eta erabiltzaile dira. Baina beste partaidetza anitz xerkatu ditugu hezkuntza, kultura eta lurralde garapenaren alorrean, gaitasunen biltzeko, norberaren ikuspegien eta esperientzien trukatzeko eta bakoitzaren jakintzen azkartzeko gogoarekin.

Ikerketa hori bururaturik, EKEk zer nolako tresnak ditu irakasleen esku uzteko ?

Lehen aipatu bezala, indar berezia egin dugu « lurralde ezberdintasunen » murrizteari buruz eta bereziki ikastetxe batzuentzat hiriguneenganik urrun izateak suposatzen dituen gastuak direla eta. Horregatik, egitasmoaren ardatza irakasleek dituzten teknologia berrien eta materialaren inguruan egituratu dugu. Konkretuki, egitasmoa, kultura eta zientzia jakintzak bai eta jakintza tresna numerikoak biltzen dituen gune birtual baten inguruan egituratzen da.

Egitasmo handia da. Zeintzu izanen dira ondoko epeak ?

Egitasmoa irailean aurkeztuko diegu zehazki irakaskuntza alorrean ari direnei. Eragile ezberdinen ikuspegiak trukatzeko parada izanen da. Ondotik, ikusiko dugu bide onetik goazenez ala zenbateraino behar dugun gure egitasmoa bermoldatu. Azkenik, egitasmoaren lehen ekintzak abian jartzen ahalko ditugu, EKEren eta egitasmo honen partaide ezberdinen eginkizuna zehaztuko dugun ber.

Xehetasunak:

• Euskal kultur erakundea

“Hogei’ta” deialdiko epaimahaiaren erabakiaren berri eman eta frango laster elkarrizketatu ditugu bi irabazleak, bata Baionan, bestea Donostian. Bertrand Dezoteux eta Nader Koochaki artistek bat egiten dute “Hogei’ta” deialdiaren helburu nagusiarekin: publikoa gomitatu nahi dute euskal kultura eta ondarea beste gisa batez ikustera, ohiko pentsamoldeetatik at. Horretarako bi egitasmo arrunt ezberdinak eramanen dituzte deialdiaren bidez eskuratu diru-laguntzari esker. Bideoaren eta argazkigintzaren unibertsoen mugan.

Hitzordua emana zaigu 2011ko urri-azaroan bi sortzaile gazte horien obren aurkezpen publikorako.

Elkarrizketak:

• Bertrand Dezoteux : “Begirada arraberritu nahi dut”
• Nader Koochaki : “Argazkia bidegurutzea izatea nahiko nuke”

Euskal Idazleen Elkarteak, Euskal Itsasbazterreko Ingurumen Aldeko Ekimen Zentro Iraunkorrak eta Euskal Kultur Erakundeak beren baliabideak eta gaitasunak bateratu dituzte literatura egonaldi baten antolatzeko 2011ko udazkenean, Hendaian, Abbadia eremuan.

Aurkeztu diren 5 euskal idazleen artean antolatzaileek Fernando Morillo azpeitiarraren proposamena dute hobetsi. 1974an sortua, filosofia eta fisika ikasketak egin ditu Morillok.

25 liburutik gora idatzi ditu, gehien bat haur eta gazte literaturaren esparruan. Anitzetan gazteen mundua literaturaren eta zientziaren paisaietara erakartzera saiatu da bere obretan.

Saio ugari egin ditu eskola eta kultur-taldeetan, literaturaren abenturari buruz hitz egiteko.

Fernando Morillok Abbadia eremuko “Nekatoenea” etxean iraganen du bere egonaldia, 2011ko urriaren 17tik azaroaren 20ra. Euskarazko eleberri bat idatziko du tarte horretan. Nobelaren abiapuntua: Abbadia gaztelura eskola-txango baten egitera heldu den gazte-talde bat. Gazte horien abenturak Antton Abbadiaren historiarekin gurutzatuko dira eleberrian. Lan hori bideoz eta argazkiz osatzeko asmoa agertu du idazleak. Urte hondarreko argitaratua izan behar luke gainera.

Xehetasunak:

• Euskal Kultur Erakundea
• Euskal Idazleen Elkartea
• Itsasbazterreko Ingurumen Aldeko Ekimen Zentro Iraunkorra
• www.fernandomorillo.eu

“Hogei’ta” programa abian da jada.  Euskal kultur erakundeko zuzendaria Pantxoa Etchegoin-ek adierazi duen bezala “ekintza labelaren horren xedea da, gazteek euskal kultura bere aniztasunean baloratuko duten proiektu berritzaileak sortzea”.

Horretarako “Hogei’ta”-k partaidetzei irekia izan nahi du. Karia hortara, EKE-k dei bat luzatzen die Hogei’ta-ren desmartxak eta filosofiak interesatzen dituen kultura eragile guziei. Partaidetza berrituen eta elkarlan berri batzuen bidez, xedea sinergia azkarren eta ahalik eta ekintzen desberdinen sustatzea da, ahal bezain bat gazte inplikatzeko, edonondik datozela eta nola-nahikoa izanik ere beren euskal kulturaren ezagutza.

Oraindanik bi ekintza abiatuak dira “Hogei’ta” programaren barnean:

• Azkuen Fundazioarekin batera 2011ko apirilaren 8a arte antolatua den “Irudimena” testu eta irudi sormen lehiaketa
• Sortzaile gazteei zuzendu deialdi artistikoa (argazkigintza, bideogintza, grafismoa), diruz lagundua (2011ko otsailaren 15etik apirilaren 30era)

Gainerateko ekintzen segitzeko parada eskainia izango da hilabetez hilabete, hogeita.com gunean, “Ekintzak” atalalean.